„Pakiet dla małych ojczyzn – lokalności przyjaznej, czystej i bezpiecznej”

Sumuję w nim moje doświadczenia z wieloletniej pracy samorządowca i wojewody na rzecz społeczności lokalnych oraz nabyte w roli posła przy opracowaniu projektu ustawy wzmacniającej jednostki pomocnicze (sołectwa i miejskie osiedla).

Pakiet ten traktuję jako potwierdzenie dobrze przepracowanej kadencji i najważniejszą część sprawozdania z pełnienia poselskiej funkcji – oddaje to, czemu poświęcałem swą energię i zainteresowanie.

Mój Pomysł na Polskę traktuję jako zobowiązanie i plan działania na przyszłość. W przededniu okresu wyborczego przedstawiam go Państwu – mieszkańcom Opolszczyzny, z prośbą o pochylenie się nad jego treścią. 

#POmysłNaPolskę jest znakiem, pod którym wszelkimi dostępnymi sposobami będę się z Państwem kontaktował                                                                                             Ryszard Wilczyński

Pakiet dla małych ojczyzn

       – lokalności przyjaznej, bezpiecznej, czystej i zdrowej”

Współdziałanie i osobiste zaangażowanie każdemu indywidualnie przynosi korzyść. Buduje przyjazne, sąsiedzkie relacje, gwarantuje wsparcie w potrzebie, a przez to umacnia wspólnotę i zmniejsza podziały. Ludzi, którzy potrafią wziąć odpowiedzialność za swe najbliższe otoczenie jest wielu, może nawet większość, tego na Opolszczyźnie dowiodła odnowa wsi. Trzeba jednak zapewnić warunki do działania i konkretne narzędzia do ręki.


  1. Premia za troskę o środowisko

Zatrute powietrze i koszty ogrzewania, rosnące ceny energii elektrycznej, wysokie temperatury, susza i brak wody, wszechobecne odpady, presja na tereny zielone, to kosztowne, pogarszające jakości życia i zdrowie problemy – dotkliwe lokalnie, zabójcze globalnie. Tych faktów nie można już ignorować, trzeba zachęt do działań na rzecz środowiska. Oto rozwiązania

Prosumencka energetyka sąsiedzka

Będziesz mógł wytwarzać energię elektryczną ze źródeł odnawialnych na własne potrzeby i sprzedawać nadwyżki (czyli być prosumentem) w ramach grupy (wspólnoty) prosumentów.

Wiele posesji nie ma technicznych możliwości wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, a niewykorzystane możliwości ma nieruchomość po sąsiedzku. Działanie grupy, którą utworzą sąsiedzi, będzie mogła wspomóc również gmina (użyczenie gruntów lub obiektów na instalację). Podział kosztów i korzyści określałaby umowa uczestników grupy. Instalacje i produkcja energii będą większe, a prosumenci liczniejsi. Państwo poprawi obecnie fatalnie niski udział energii odnawialnych w bilansie energetycznym. W zamian zapewni dotacyjne wsparcie i motywujący finansowo odbiór nadwyżek wytwarzanej energii elektrycznej. Przy wytwarzaniu ciepła dla ogrzewania domów obowiązywałyby zbliżone zasady.

Bonus środowiskowy

Ulga podatkowa oraz wyższe dotacje w programach prośrodowiskowych za działanie na rzecz środowiska

Produkujesz energię z odnawialnych źródeł, gromadzisz wodę opadową, masz bezpieczne dla środowiska ogrzewanie – otrzymujesz bonus środowiskowy w postaci ulgi podatkowej z tytułu zakupu i montażu instalacji oraz urządzeń / zbiorników, a także kosztów ich modernizacji.

  • Zyskasz uprawnienie do większych dotacji np. w programie „Czyste powietrze”, który obecnie jawnie dyskryminuje osoby o średnich i wyższych dochodach (mogą otrzymać dotację w granicach 15 -20 % lub wcale).
  • Dotacje będą również na mikroretencję, czyli gromadzenie wody w małych zbiornikach i w systemie melioracji (rowy). Budowa małych zbiorników i prostych urządzeń piętrzących (zastawki) zostanie uwolniona od licznych i kosztownych wymogów administracyjnych.
  • Bonus środowiskowy będą mogły ustanowić gminy (ulga w opłatach, podatkach lokalnych lub preferencja w dostępie do środków własnych programów prośrodowiskowych). Przykłady:

-Bonus z tytułu zakładania i utrzymania zieleni na posesji lub zazielenienia ścian  i dachów (ustalony % powierzchni) jako przeciwdziałanie przegrzewaniu się obszarów zabudowy.

-Bonus z tytułu prowadzenia wspólnego miejsca gromadzenia odpadów (niższa  opłata, gdyż niższy jest koszt odbioru).

  1. Samopomoc sąsiedzka, włączenie cyfrowe, Centra Aktywności Lokalnej

Wsparcie w niepełnosprawności, starości, opiece nad dziećmi, ubóstwie lub trudnych sytuacjach życiowych, a także proste ułatwienia ważne dla jakości życia, dostępne blisko miejsca zamieszkania

W miejscu zamieszkania, gdy staniesz się osobą potrzebującą, zaspokoisz wiele codziennych potrzeb bytowych, gdyż uzyskasz pomoc od współmieszkańców (każdy dla każdego jest woluntariuszem) w wyniku działań jakie określi

  • Plan Samopomocy Sąsiedzkiej (PSS). Zestawią go i przyjmą sami mieszkańcy, bilansując zaangażowanie wolontariatu, ośrodków opieki społecznej i organizacji pozarządowych (np. dysponowanie żywnością).
  • Dla realizacji Planu będzie niezbędne pełne włączenie cyfrowe każdego mieszkańca jako warunek uczestnictwa w życiu społecznym oraz dostępu do usług i dóbr. Kompetencje cyfrowe przekażą wolontariusze – edukatorzy (młodzi uczą starszych) lub będą nabywane w ramach projektów edukacyjnych. Samoorganizacja w mediach społecznościowych i dedykowane aplikacje użytkowe zapewnią obieg informacji oraz zorganizowanie i funkcjonowanie poszczególnych form pomocy, np. dojazdu do większych ośrodków lub placówek świadczących ważne usługi publiczne (nieodpłatny lokalny BlaBlaCar). Rozwój kompetencji cyfrowych mieszkańców będzie finansowany między innymi z funduszu sołeckiego (przewiduje to już wspomniany projekt ustawy wzmacniającej sołectwo).
  • Bazą dla działań będą Centra Aktywności Lokalnej – odpowiednio dostosowane i wyposażone obiekty wiejskie i osiedlowe (np. dostosowana do funkcji świetlica). Środki na zaplanowane działania i funkcjonowanie Centrów będą pochodzić z programu rządowego i współfinansowania przez samorządy. Centra mogą przyjmować wiele funkcji, np. klubów młodzieżowych, klubów seniora, ośrodków fitness i zajęć rehabilitacyjnych, miejsc szkoleń, a także wprowadzić zapoczątkowane w dużych miastach rozwiązania ekonomii współdzielenia, np. „jadłodzielnie” – miejsca, gdzie współmieszkańcom oferuje się własne wyroby lub zbywającą żywność. Na „sąsiedzkim ryneczku”, będzie można podzielić się lub wymienić tym, co obrodziło w ogrodzie.
  • Centra staną się miejscem aktywizacji zawodowej osób długookresowo pozostających poza rynkiem pracy oraz staży lub pierwszej pracy dla młodzieży rozpoczynającej drogę zawodową. Zatrudnienie będzie wsparte środkami Funduszu Pracy.
  1. Silne sołectwo i osiedle

Ty i współmieszkańcy otrzymacie możliwości wdrożenia własnej wizji zmian w zgodzie z potrzebami i wyzwaniami współczesności.

Uwolnienie potencjału rozwojowego sołectw i osiedli to kluczowy element ”Pakietu dla małych ojczyzn”. W opracowanym przeze mnie projekcie ustawy (traktuje o sołectwie, ale w wielu kwestiach wzmacnia też osiedla) został zawarty katalog prorozwojowych zadań własnych sołectwa.

  • Sołectwo będzie mogło sporządzać programy rozwoju społeczno-gospodarczego i realizować projekty wynikające z tych programów tj. przedsięwzięcia na rzecz infrastruktury, wzrostu jakości życia, gospodarki lokalnej, rewitalizacji, zagospodarowania terenów, poprawy usług publicznych, kształtowania tożsamości i kultywowania tradycji oraz nabywania umiejętności cyfrowych przez mieszkańców. Katalog ten zostanie poszerzony sporządzanie i wykonywanie Planu Samopomocy Sąsiedzkiej.
  • Rozwiązaniem nowatorskim stanie się Plan poprawy usług, zaopatrzenia i wyposażenia sołectw, do którego uchwalenia gmina zostanie zobowiązana w zakresie poprawy zależnych od gminy usług publicznych świadczonych na terenie sołectwie na rzecz mieszkańców oraz wyposażenia sołectwa w obiekty warunkujące jakość życia.
  • Narzędziami realizacji będą uprawnienia do pozyskiwania środków zewnętrznych, posiadania rachunku bankowego oraz otrzymywania dotacji, także dotacji gminy.
  • Szczególną rolę odegra fundusz sołecki, którego wymiar finansowy zdecydowanie się zwiększy, podobnie jak zakres refundacji wydatków przez budżet państwa. Dodatkowo zwiększony fundusz sołecki w obszarach zagrożonych wyludnieniem i marginalizacją stanie się narzędziem rozwoju regionalnego, tworząc komponent lokalny powiązany z dużymi projektami dla całych obszarów.

  1. Ożywione centra, chroniona wartość nieruchomości

Twoja gmina otrzyma niezbędne rozwiązania dla ożywienia centrów miejscowości oraz ochrony wartości nieruchomości

Dbałość o kształt i funkcje centrów miejscowości to magnes dla przedsiębiorczości, warunek dobrego zamieszkania oraz szansa na nowych mieszkańców. Atrakcyjna, funkcjonalnie urządzona przestrzeń publiczna oraz możliwości zaspokajania potrzeb bytowych ochronią wartość nieruchomości.

By skutecznie poprowadzić rewitalizację, należy w gminach powrócić do najlepszych tradycji odnowy wsi i wzmocnić działanie regionalnego programu odnowy wsi. A ponadto:

  • uczynić kształtowanie wizerunku miejscowości zadaniem własnym gminy wykonywanym przy udziale sołectw i osiedli;
  • wprowadzić ułatwienia w pozyskiwaniu gruntów na cele publiczne;
  • nadać gminom uprawnienia do kurateli nad pustostanami i do zagospodarowania „posesji porzuconych”, tj. bez realnych szans na przeprowadzenia procedury spadkowej;
  • wprowadzić preferencje podatkowe (np. ulga w VAT, podatek od nieruchomości) dla inwestorów adaptujących pustostany lub zmieniających funkcję obiektów na mieszkaniowe lub na mieszkaniowo-usługowe, a w szczególności domy wielopokoleniowe;
  • wprowadzić zwolnienia od podatku od nieruchomości w przypadku podjęcia rewitalizacji budynków gospodarskich o walorach historycznych lub reprezentujących lokalną / regionalną tradycję budowlaną, a także ważnych dla kształtowania wizerunku miejscowości;
  • objąć wsparciem Banku Gospodarstwa Krajowego tworzenie mieszkań wspomaganych dla seniorów lub obiektów co-hausing (współzamieszkiwania seniorów);

Ważnym celem do realizacji na poziomie województwa będzie wsparcie urządzania centrów wsi i małych miast przez środki unijne w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego.

+ Przestrzeń dla aktywnych

Jako mieszkaniec miasta lub jako mieszkaniec wsi skorzystasz z otwartej przestrzeni w różnych formach aktywności ruchowej

Wielkim atutem wsi i wielu osiedli jest dostęp do otwartej przestrzeni, terenów pól, łąk i lasów atrakcyjnych dla uprawiania wszelkich form aktywności ruchowej. Wyznaczenie tras biegowych, rowerowych i spacerowych, ich skonfigurowanie w pętle, oznaczenie i udostępnienie nie jest ani skomplikowane, ani kosztowne. Skorzystają mieszkańcy danej wsi, osiedla i ich sąsiedzi. Już jest wiele możliwości finasowania takich przedsięwzięć, a może być ich więcej, gdy idea przestrzeni dla aktywnych przyjmie formę programu samorządu województwa, a nawet programu krajowego. Stosowne środki będą dostępne dla lokalnych organizacji: stowarzyszeń, LZS, Kół Gospodyń, OSP.

Dbałość o zdrowie poprzez aktywność ruchową, indywidualną i w formach zorganizowanych, może budować dobre relacje miasto – wieś, być elementem oferty, miarą otwartości i gościnności, ideą, która zbliża ludzi.

Przestrzeń dla aktywnych – bo tym są propozycje Pakietu, twórzmy oddolnie, po obywatelsku. Wypełnijmy ją treścią, jaką może zaoferować jedynie lokalność. Polska małych ojczyzn – w naszych marzeniach, ale też w granicach naszych możliwości – przyjaznych, bezpiecznych, czystych i zdrowych to

 

#POmysłNaPolskę